Wyszukiwarka

Menu O serwisie

CZTERY NASTROJE: ZACHWYT

Czasami coś nas zachwyca. Jesteśmy wtedy oczarowani lub zafascynowani. Zdarza się, że patrząc lub uczestnicząc w czymś, mamy poczucie spełnienia. Powodem bywa drugi człowiek i jego osobowość, książka, obraz, a innym razem jakaś sytuacja. Wywołuje to w nas wdzięczność.

Mówi się, że coś „zapiera nam dech w piersiach”, czyli że na chwilę wszystko się zatrzymuje, a nasza uwaga skupia się tylko na jednym fragmencie rzeczywistości. Nieraz dopiero po fakcie dociera do nas, czym byliśmy zachwyceni.

Trudno opowiadać o zachwycie. „Brak nam słów”, żeby opisać to, co wykracza poza codzienne doświadczenie. Nasze ciało zamiast słów wysyła sygnały oczarowania: patrzymy na coś i rozszerzają nam się źrenice, mamy gęsią skórkę…

Niektórzy filozofowie pisali, że w zachwycie jest coś dwuznacznego: z jednej strony coś nas pociąga i chcemy to lepiej poznać, a z drugiej – przeraża nas to. Być może dlatego, że jest inne, nieznane, wyjątkowe?

W przypadku dzieł sztuki często wspomina się to uczucie. Mówi się, że jakiś obraz jest zachwycający, albo że artysta lub artystka wzbudza zachwyt. Nie zawsze jest to związane z powszechnie rozumianym pięknem. Chodzi raczej o niezwykłość. Poniżej przedstawiamy różne sposoby doświadczania i rozumienia zachwytu. Nie uwzględniamy jedynie tego, który wynika z poczucia estetycznego piękna dzieła sztuki, jako że piękno jest względne i nie chcemy narzucać swojego gustu. Dlatego listę dzieł najpiękniejszych każdy musi stworzyć sam.

 

* * *

 

Pierwszym typem zachwytu niech będzie docenienie uporu, determinacji i poświęcenia artysty. Roman Opałka – polski malarz współczesny – dużą część swojego życia poświęcił na tworzenie serii tak zwanych „obrazów liczonych”. Każdy obraz miał wymiar 196 x 135 cm, a po jego tytule –  „Detal” – zapisana była pierwsza i ostatnia namalowana na obrazie liczba. Pierwszy obraz był zatytułowany „Detal 1–35327” (1965). Tłem była monochromatycznie pomalowana powierzchnia: przy każdym kolejnym obrazie stawała się ona jaśniejsza. Liczby zawsze były nanoszone na płótno białą emulsją, a artysta pisał pędzelkiem kolejne, dopóki pędzel pozostawiał ślad farby na powierzchni. W efekcie ostatnie prace z tej serii dopiero przy uważnym oglądzie pozwalały dostrzec białe cyfry na tle delikatnie innego odcienia bieli. Niestety Opałce nie udało się dojść do momentu, w którym odcienie stałyby się takie same. Artysta zmarł w 2011 roku.

O całym procesie twórczym Opałki mówi się, że malował i utrwalał czas – czyli to, co najtrudniejsze do uchwycenia w formie skończonej.

 

Znalezione obrazy dla zapytania OPALKA

 

Podobny obraz

 

* * *

 

Relacja człowieka z naturą zawsze budzi wiele wątpliwości. Co jest naszym naturalnym środowiskiem? Czy człowiek to opiekun czy krzywdziciel przyrody? Czy między ludźmi i naturą toczy się walka, czy może żyjemy w symbiozie? Na co dzień zazwyczaj ta relacja nam umyka, nie skupiamy się na niej. Dopiero kiedy się jej uważniej przyjrzymy, to odkryjemy, jak wiele nas dzieli i łączy. Są takie obszary przyrody, które są na tyle inne, że nie potrafimy nawet o tym mówić. Musimy to pokazać. Na wyeksponowanie tego, co niesamowite w naturze, pozwala land art. Jednym z przedstawicieli tego nurtu jest Giuseppe Penone – autor rzeźby „Continuerà a crescere tranne che in quel punto” [„Będzie rosło oprócz tego jednego miejsca”] (1968).

 

Znalezione obrazy dla zapytania „Continuerà a crescere tranne che in quel punto”

 

Masywna rzeźba z brązu wbija się w pień drzewa. Mimo że została wykonana z trwalszego niż ono materiału, to ostatecznie żywa tkanka udowadnia swoją przewagę. Jej siła, witalność i pragnienie rozrastania się są silniejsze niż dusząca je ręka. Można też spojrzeć na tę pracę inaczej: to, co ludzkie i pozaludzkie staje się jednością – elementy kultury i natury są w stanie koegzystować.

 

* * *

 

Wyobraź sobie, że spacerujesz po mieście, mijasz ludzi spieszących się gdzieś, samochody stojące w korkach, słyszysz dookoła rozmowy, krzyki, klaksony, dźwięki przejeżdżających tramwajów, przechodzisz obok budynku wyglądającego jak stara fabryka i nagle… część fasady zaczyna się obracać! Wygląda tak, jakby ktoś narysował tam koło, a następnie je wyciął. Pewnie przez moment każdy, widząc to, zastanawiał się, czy to nie halucynacja.

 

Znalezione obrazy dla zapytania Turning the Place Over

 

Autorem tej pracy jest Richard Wilson. Zachwyt nad „Turning the Place Over” [„Obracanie miejsca”] (2007) polega na wytrąceniu widza (często przypadkowego) z mechanicznego odbierania rzeczywistości. Ta zabawna interwencja w codzienność zmusza do uważniejszego przyglądania się temu, co nas otacza.

 

* * *

 

Zachwyca nas to, co wielkie, potężne, ciężkie – wszystko to, co nie może zostać zignorowane przez nasze zmysły. Jest to zupełnie naturalne: czujemy respekt wobec tego, co nas przerasta. Nie inaczej jest w sztuce: ilość, objętość i ciężar są składowymi dzieł sztuki.

Obiekt Waltera De Marii, „Five continents sculpture” [„Rzeźba pięciu kontynentów”] (1989) waży ponad dwieście pięćdziesiąt ton. Szklano-stalowy sześcian utrzymuje wewnątrz siebie magnezyt, marmur i kwarc zebrany z różnych miejsc na pięciu kontynentach. Należy jeszcze dodać, że najstarsze z tych kamieni powstały ponad miliard lat temu.

 

Znalezione obrazy dla zapytania Five continents sculpture

 

Inna praca, która zachwyca wielością swoich elementów, to „Sunflower Seeds” [„Ziarna słonecznika”] zrealizowana przez Ai Weiweia w Tate Modern Museum w 2010 roku. Była to instalacja składająca się ze stu milionów ręcznie malowanych porcelanowych ziaren słonecznika, które razem ważyły około stu pięćdziesięciu ton. Symbolika tej pracy nawiązywała do ekspansji sił roboczych mieszkańców Chin oraz była krytyką obecnego ustroju politycznego.

 

Podobny obraz

 

Znalezione obrazy dla zapytania sunflower seeds ai weiwei

 

* * *

 

Zachwyt rodzi się nie tylko wtedy, gdy oglądasz dzieło sztuki, ale też kiedy obserwujesz proces jego powstawania. Taka fascynacja związana jest z widzeniem tego, co zazwyczaj jest ukryte przed wzrokiem widza. Tak było chociażby w przypadku pokazów action painting. Nie muszą być one wykonywane osobiście przez artystę czy artystkę. Natasha Kidd stworzyła na przykład specjalną maszynę, która na oczach widzów malowała obraz.

 

Znalezione obrazy dla zapytania „Painting machine I natasha

 

 

* * *

 

Sama możliwość uczestniczenia, czyli sytuacja, w której artysta umożliwia nam doświadczenie czegoś niezwykłego, również może być źródłem zachwytu. Możesz na przykład zobaczyć, jak znikasz w chmurze w instalacji Jeppe’go Heina „Smoking Bench” [„Dymiąca się ławka”] (2002):

 

Podobny obraz

 

Jeszcze lepiej, jeśli artyści proponują ci doświadczenie czegoś, co w ogóle nie byłoby możliwe poza sztucznie wypreparowaną sytuacją. Przykładem takiej pracy może być „Rain Room” [„Pokój deszczu”] stworzony przez kolektyw Random International w 2012 roku. Słyszysz charakterystyczny dźwięk deszczu, widzisz dookoła siebie spadające krople, a mimo to jesteś suchy. Jak to się dzieje? Artyści, korzystając z nowoczesnych technologii, stworzyli przestrzeń wypełnioną czujnikami ruchu: tam, gdzie staniesz, automatycznie zostaje wyłączony dopływ wody.

 

Znalezione obrazy dla zapytania rain room

 

* * *

 

W naszym zestawieniu typów zachwytu nie może zabraknąć również klasycznego (i powszechnie uznawanego) rozumienia tego stanu. Stajesz przed dziełem sztuki i masz wrażenie, że jest on idealną kopią rzeczywistości. To zachwyt nad dokładnością i precyzją artystycznego rzemiosła. Obrazy, których twórcy skupiają się na idealnym odtworzeniu detalu, zaliczamy do nurtu hiperrealizmu. Wybitnym przykładem takich prac są rysunki Roberta Longo.

 

Podobny obraz

Untitled (California), 2014,  152 x 257 cm

 

* * *

 

Przypomnij sobie, jakie dzieło sztuki wzbudziło w tobie największy zachwyt. Jaki kolor kojarzy ci się z zachwytem? Jakie dzieło uważasz za najpiękniejsze?

Tagi:

Oświadczenie o dostępności

projekt: agata biskup / made by Wordpressotwiera się w nowej karcie and mem!otwiera się w nowej karcie